Kedilerde Hipotiroidizm ve Metabolizma Sorunları

Kediniz eskisinden daha fazla mama yediği halde kilo veriyorsa, sürekli hareket ediyor, daha çok miyavlıyor ve su kabına sık gidiyorsa hipertiroidizm ihtimali değerlendirilmelidir. Özellikle orta yaşlı ve yaşlı kedilerde görülen bu hormonal hastalık, tiroit bezinin gereğinden fazla hormon üretmesiyle ortaya çıkar.

Tiroit hormonları vücudun enerji kullanımını, kalp hızını, vücut sıcaklığını ve birçok organın çalışma temposunu etkiler. Hormon seviyesi yükseldiğinde kedinin metabolizması normalden hızlı çalışmaya başlar. Bu yüzden hipertiroidizm yalnızca tiroit bezini ilgilendiren bir sorun değildir. Kalp, böbrekler, kaslar, sindirim sistemi ve kan basıncı da süreçten etkilenebilir.

Kedilerde hipertiroidizm nedir?

Hipertiroidizm, tiroit bezinden aşırı miktarda T4 ve T3 hormonu üretilmesidir. Kedinin boyun bölgesinde bulunan tiroit bezlerinden biri veya ikisi büyüyebilir ve normalden fazla hormon salgılamaya başlayabilir.

Vakaların büyük bölümünde bu büyüme iyi huylu adenom veya bez dokusundaki iyi huylu çoğalmadan kaynaklanır. Kötü huylu tiroit tümörleri kedilerde daha seyrek görülür. Hastalığın kesin nedeni her kedide belirlenemese de yaş, çevresel etkiler ve beslenmeyle ilişkili faktörlerin süreçte rol oynayabileceği düşünülmektedir.

Hipertiroidizm metabolizmayı nasıl etkiler?

Tiroit hormonları vücudun çalışma hızını belirleyen temel hormonlar arasındadır. Hormon seviyeleri gereğinden fazla yükseldiğinde kedi dinlenirken bile normalden daha fazla enerji harcar.

Kalp daha hızlı çalışabilir. Sindirim sistemi hareketleri hızlanabilir. Vücut sıcaklığı artabilir. Yağ ve kas dokusu daha hızlı tüketilebilir. Bu nedenle kedi daha çok yese bile aldığı enerji artan metabolik ihtiyacını karşılamaya yetmeyebilir.

Sahiplerin gördüğü çelişkili tablo buradan kaynaklanır: Kedi sürekli mama ister ama giderek zayıflar. Hareketli görünür ama kasları erimeye başlamıştır. İştahının iyi olması, sağlığının iyi olduğu anlamına gelmez.

Kedilerde hipertiroidizm belirtileri nelerdir?

En sık görülen belirti, normal veya artmış iştaha rağmen kilo kaybıdır. Bazı kediler mama kabının başından ayrılmazken birkaç hafta veya ay içinde belirgin biçimde incelmeye başlayabilir.

Kedilerde hipertiroidizm belirtileri arasında şunlar bulunabilir:

• İştah artışı
• Kilo kaybı ve kaslarda incelme
• Su tüketiminde artış
• Sık ve fazla miktarda idrara çıkma
• Huzursuzluk ve aşırı hareketlilik
• Gece miyavlamasının artması
• Kalp atışlarının hızlanması
• Kusma veya ishal
• Dışkı miktarında artış
• Tüylerin mat, yağlı veya dağınık görünmesi
• Sıcağa karşı tahammülsüzlük
• Hızlı nefes alma
• Halsizlik ve güç kaybı

Her kedi hareketli ve iştahlı görünmez. Daha seyrek görülen apatik hipertiroidizm tablosunda kedi iştahsız, durgun ve içine kapanık olabilir. Bu nedenle yalnızca aşırı hareketlilik üzerinden değerlendirme yapmak yanıltıcıdır.

Kedi çok yediği halde neden zayıflar?

Hipertiroidizmde hücrelerin enerji tüketimi belirgin şekilde artar. Kedi daha fazla mama tüketse bile vücudun ihtiyacı alınan kalorinin üzerine çıkabilir. Eksik kalan enerji, yağ dokusunun ve kasların parçalanmasıyla karşılanır.

Bu süreçte tartıdaki düşüşün yanında omurga ve kalça kemikleri daha belirgin hale gelebilir. Arka bacak kaslarında incelme, zıplama gücünde azalma ve genel vücut kondisyonunda bozulma görülebilir.

İştah artışıyla birlikte kilo kaybı yalnızca hipertiroidizmde görülmez. Diyabet, bağırsak hastalıkları ve bazı tümöral süreçler de benzer bir tabloya yol açabilir. Bu yüzden yalnızca belirtilere bakılarak kesin tanı konulmamalıdır.

Su içme ve idrar yapma neden artar?

Hipertiroidizm böbreklerden geçen kan miktarını ve vücudun genel çalışma hızını etkileyebilir. Bazı kediler daha fazla su içer ve daha fazla idrar yapar. Kum kabında normalden büyük idrar topakları görülmesi ilk fark edilen değişiklik olabilir.

Bu belirtiler böbrek hastalığı ve diyabette de ortaya çıkabilir. Özellikle yaşlı kedilerde hipertiroidizm ile kronik böbrek hastalığı aynı anda bulunabilir. Bu nedenle kan ve idrar testlerinde yalnızca tiroit hormonlarına değil, böbrek fonksiyonlarına da bakılması gerekir.

Davranış değişiklikleri hipertiroidizm belirtisi olabilir mi?

Evet. Hormonların sinir sistemi üzerindeki etkisi nedeniyle bazı kediler daha huzursuz, sabırsız ve sesli hale gelebilir. Gece boyunca miyavlama, ev içinde sürekli dolaşma, uyku düzeninin bozulması ve tahammülsüzlük görülebilir.

Daha önce sakin olan bir kedinin aniden saldırganlaşması veya dokunulmaya tepki göstermesi de mümkündür. Bu değişiklikler bazen yaşlılığa ya da huy değişimine bağlanır. Oysa davranışın altında hormonal bir hastalık bulunabilir.

Yaşlı kedide yeni başlayan huzursuzluk, gece seslenmesi ve kilo kaybı birlikte görülüyorsa tiroit değerlendirmesi geciktirilmemelidir.

Tüy ve deri yapısı neden değişir?

Hipertiroidili kedilerde tüyler dağınık, yağlı, keçeleşmiş veya bakımsız görünebilir. Kedi huzursuz olduğu için kendini aşırı temizleyebilir ya da tam tersine kas kaybı ve halsizlik nedeniyle tüy bakımını azaltabilir.

Tüylerdeki bozulma tek başına tiroit hastalığını göstermez. Ancak kilo kaybı, iştah artışı ve davranış değişikliğiyle birlikteyse hormonal bir sorunun parçası olabilir.

Hipertiroidizm kalbi nasıl etkiler?

Tiroit hormonlarının yüksek olması kalp hızını ve kalp kasının kasılma gücünü artırabilir. Kalp uzun süre yüksek tempoda çalıştığında kas duvarlarında kalınlaşma ve kalp fonksiyonunda bozulma gelişebilir.

Muayenede hızlı kalp atımı, kalpte üfürüm veya ritim bozukluğu fark edilebilir. İleri vakalarda hızlı solunum, çabuk yorulma ve kalp yetmezliği belirtileri ortaya çıkabilir.

Hipertiroidizm kontrol altına alındığında bazı kalp değişiklikleri gerileyebilir. Ancak her hastada tamamen düzelme beklenmez. Solunum sıkıntısı bulunan kedilerde kalp ve akciğerlerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Yüksek tansiyona neden olur mu?

Hipertiroidizm bazı kedilerde sistemik hipertansiyona, yani yüksek tansiyona eşlik edebilir. Kontrol edilmeyen yüksek tansiyon gözleri, böbrekleri, kalbi ve beyni etkileyebilir.

Göz içindeki damarlarda hasar oluşursa ani görme kaybı gelişebilir. Kedi eşyalara çarpmaya, yönünü bulmakta zorlanmaya veya göz bebeklerini sürekli geniş tutmaya başlayabilir.

Hipertiroidizm tanısı konulan kedilerde kan basıncının ölçülmesi bu nedenle önemlidir. Tiroit tedavisi başladıktan sonra tansiyonun yeniden kontrol edilmesi de gerekebilir.

Hipertiroidizm böbrek hastalığını gizleyebilir mi?

Evet. Hipertiroidizm böbreklerden geçen kan akımını artırdığı için mevcut bir böbrek hastalığının kan değerlerinde olduğundan daha hafif görünmesine neden olabilir.

Tiroit hormonları tedaviyle normale döndüğünde böbrek kan akımı da değişir. Daha önce fark edilmeyen kronik böbrek hastalığı bu aşamada belirgin hale gelebilir. Bu durum tedavinin böbrekleri bozduğu anlamına gelmez. Çoğu zaman önceden bulunan hastalık görünür hale gelmiştir.

Bu nedenle hipertiroidizm tedavisi öncesinde ve sonrasında böbrek değerleri, idrar yoğunluğu ve kan basıncı düzenli takip edilmelidir. Özellikle yaşlı kedilerde tedavi planı yalnızca T4 değerine göre yapılmamalıdır.

Kedilerde hipertiroidizm tanısı nasıl konur?

Tanı süreci fizik muayeneyle başlar. Veteriner hekim kedinin kilosunu, kas yapısını, kalp hızını ve tansiyonunu değerlendirir. Boyun bölgesinde büyümüş tiroit dokusu elle hissedilebilir. Ancak bezin hissedilmesi tek başına kesin tanı koydurmaz.

Kan tahlilinde toplam T4 hormonunun yüksek bulunması, belirtileri bulunan bir kedide hipertiroidizm tanısını büyük ölçüde doğrular. Bunun yanında tam kan sayımı, biyokimya ve idrar tahliliyle böbrekler, karaciğer ve genel sağlık durumu incelenir.

Hipertiroidili kedilerin küçük bir bölümünde T4 değeri ilk testte normal sınırlar içinde çıkabilir. Belirtiler güçlü biçimde hastalığı düşündürüyorsa testin tekrarlanması, serbest T4 ölçümü veya ileri tiroit testleri gerekebilir. Tek bir normal değer, hastalığı her zaman tamamen dışlamaz.

Kedilerde hipertiroidizm nasıl tedavi edilir?

Tedavi seçimi kedinin yaşı, böbrek fonksiyonları, kalp durumu, hastalığın şiddeti ve evde ilaç kullanımının mümkün olup olmadığına göre belirlenir.

Başlıca tedavi seçenekleri ilaç kullanımı, radyoaktif iyot tedavisi, cerrahi ve iyot oranı sınırlandırılmış veteriner diyetidir. Her yöntemin avantajları ve dikkat edilmesi gereken yönleri vardır.

Tiroit ilaçları nasıl kullanılır?

Metimazol gibi antitiroit ilaçları, tiroit hormonunun üretimini azaltarak hastalığı kontrol altında tutar. Tablet veya bazı hastalarda kulak derisine uygulanan özel formüller kullanılabilir.

İlaç tedavisi aşırı çalışan tiroit dokusunu ortadan kaldırmaz. İlaç bırakıldığında hormon seviyeleri tekrar yükselebilir. Bu nedenle kalıcı başka bir tedavi uygulanmayacaksa kullanım çoğunlukla uzun sürelidir.

Kusma, iştahsızlık ve halsizlik gibi yan etkiler görülebilir. Daha seyrek olarak yüzde yoğun kaşıntı, kan hücrelerinde değişiklik ve karaciğer sorunları gelişebilir. İlacın dozu evde değiştirilmemeli; T4, kan sayımı, karaciğer ve böbrek değerleri belirlenen aralıklarla kontrol edilmelidir.

Radyoaktif iyot tedavisi nedir?

Radyoaktif iyot tedavisinde, aşırı çalışan tiroit dokusunun iyodu doğal olarak toplama özelliğinden yararlanılır. Uygulanan radyoaktif iyot anormal tiroit hücrelerine ulaşır ve fazla hormon üreten dokuyu hedef alır.

Bu yöntem çoğu kedide kalıcı tedavi sağlayabilir ve genel anestezi gerektirmez. Ancak yalnızca özel izinli merkezlerde uygulanabilir. Kedinin, radyasyon seviyesi güvenli sınıra düşene kadar belirli bir süre merkezde kalması gerekir.

Tedavi sonrasında bazı kedilerde tiroit hormonlarının gereğinden fazla düşmesi mümkündür. Bu nedenle uzun dönem hormon ve böbrek takibi devam etmelidir.

Cerrahi tedavi uygulanabilir mi?

Büyümüş tiroit bezinin cerrahi olarak çıkarılması kalıcı tedavi sağlayabilir. Ancak hastaların çoğu ileri yaşta olduğu için anestezi öncesinde kalp, böbrek ve genel sağlık durumu dikkatle değerlendirilmelidir.

Tiroit bezlerine yakın konumda bulunan paratiroit bezlerinin zarar görmesi, kan kalsiyumunda tehlikeli düşüşe yol açabilir. Ayrıca göğüs boşluğunda yerleşmiş işlevsel tiroit dokusu varsa boyundaki bezlerin çıkarılması yeterli olmayabilir.

Bu nedenlerle cerrahi karar her kedi için ayrı verilir.

İyot oranı düşük mama tek başına yeterli olur mu?

İyot oranı ciddi biçimde sınırlandırılmış veteriner diyetleri, bazı kedilerde hormon üretimini kontrol etmeye yardımcı olabilir. Ancak bu yöntemin etkili olabilmesi için kedinin yalnızca reçete edilen mamayı tüketmesi gerekir.

Başka mama, ödül maması, ev yemeği veya avladığı bir canlıdan çok küçük miktarda yemesi bile alınan iyot miktarını değiştirebilir. Aynı evde birden fazla kedi bulunuyorsa beslenme yönetimi daha zor olabilir.

Bu diyetler her hipertiroidili kedi için en uygun seçenek değildir. Böbrek hastalığı, beslenme durumu ve kedinin mamayı kabul edip etmeyeceği birlikte değerlendirilmelidir. Diyet değişikliği veteriner önerisi olmadan yapılmamalıdır.

Tedavi başladıktan sonra takip neden önemlidir?

Tedavinin amacı yalnızca T4 seviyesini düşürmek değildir. Kedinin kilo kazanması, kas yapısının toparlanması, kalp hızının normalleşmesi ve böbrek fonksiyonlarının korunması da izlenmelidir.

İlaç başlandıktan sonra ilk dönemde daha sık kan tahlili gerekebilir. T4 değerinin gereğinden fazla düşmesi de istenmez. Aşırı tedaviyle gelişen hipotiroidizm, halsizlik, kilo artışı ve tüy kalitesinde bozulmayla kendini gösterebilir. Böbrek hastalığı bulunan kedilerde düşük tiroit seviyeleri böbrek fonksiyonlarını da olumsuz etkileyebilir.

Kedinin iştahı ve hareketleri düzelse bile kontrol muayeneleri bırakılmamalıdır. Hastalığın ilerlemesi veya tedavi ihtiyacının değişmesi nedeniyle doz ayarlaması gerekebilir.

Evde hangi değişiklikler takip edilmelidir?

Kedinin haftalık veya belirlenen aralıklarla aynı tartıda ölçülmesi faydalıdır. Mama tüketimi, su içme miktarı, idrar topaklarının büyüklüğü ve günlük hareket düzeyi izlenebilir.

Kalp ilacı veya antitiroit ilaç kullanılıyorsa uygulama saatlerinin kaydedilmesi doz atlama riskini azaltır. İlacın verilip verilmediğinden emin olunamadığında ikinci doz uygulanmamalı, klinikten yönlendirme alınmalıdır.

İştahın aniden kesilmesi, yüzde kaşıntılı yaralar oluşması, belirgin halsizlik veya kusma başlaması ilaç yan etkisiyle ilişkili olabilir. Kontrol tarihi beklenmeden veteriner hekimle görüşülmelidir.

Hangi belirtilerde acil değerlendirme gerekir?

Hipertiroidizm çoğunlukla yavaş ilerler. Ancak kalp ve tansiyon komplikasyonları ani belirtilere yol açabilir.

Aşağıdaki durumlarda beklenmemelidir:

• Açık ağız nefes alma
• Dinlenirken hızlı veya güçlükle nefes alma
• Ani çökme veya bayılma
• Arka bacaklarda ani güç kaybı
• Birden gelişen görme kaybı
• Tekrarlayan kusma ve yemeyi bırakma
• Şiddetli halsizlik
• İlaç sonrasında yüzde yara ve yoğun kaşıntı
• Belirgin sarılık veya olağan dışı kanama

Kedilerde açık ağız solunumu normal kabul edilmez. Özellikle kalp hızı yüksek olan, kilo kaybeden yaşlı bir kedide solunum değişikliği aynı gün değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kedilerde hipertiroidizm hangi yaşta görülür?

Daha çok orta yaşlı ve yaşlı kedilerde görülür. Yedi yaşın üzerindeki kedilerde risk artmakla birlikte belirtiler her yaşlı kedide aynı şekilde ortaya çıkmaz.

Kedim çok yiyor ama kilo veriyor. Hipertiroidizm olabilir mi?

Evet. İştah artışına rağmen kilo kaybı, hastalığın en tipik belirtilerinden biridir. Ancak diyabet ve bağırsak hastalıkları gibi başka nedenler de araştırılmalıdır.

Hipertiroidizm tamamen iyileşir mi?

Radyoaktif iyot ve bazı cerrahi uygulamalar kalıcı tedavi sağlayabilir. İlaç ve iyot kısıtlı diyet ise çoğunlukla hastalığı kontrol eder, anormal dokuyu ortadan kaldırmaz.

Tiroit ilacı ömür boyu kullanılır mı?

Kalıcı başka bir tedavi uygulanmıyorsa çoğu kedide uzun süreli kullanım gerekir. Doz, düzenli kan tahlillerine göre ayarlanır.

Hipertiroidili kediye normal mama verilebilir mi?

İlaç veya başka bir tedavi uygulanıyorsa mama seçimi kedinin genel durumuna göre yapılır. İyot kısıtlı diyet tedavisi seçilmişse başka hiçbir mama ya da ödül verilmemelidir.

Hipertiroidizm böbrek yetmezliğine neden olur mu?

Hastalık mevcut böbrek problemini gizleyebilir ve yüksek tansiyon yoluyla böbreklere zarar verebilir. Tedavi sonrasında daha önce görünmeyen kronik böbrek hastalığı belirginleşebilir.

Humanimal Veteriner Kliniği – Randevu ve İletişim

Adres: Uğur Mumcu, Rajiv Gandhi Cd. 24/A, Batıkent, Yenimahalle / Ankara
Telefon: (0312) 250 50 10
E-posta: info@humanimal.com.tr
Çalışma Saatleri: 7 Gün 24 Saat Açık Veteriner & Pet Oteli

Yaşlı kediniz çok yemesine rağmen zayıflıyor, geceleri daha fazla sesleniyor veya su kabını eskisinden hızlı boşaltıyorsa bu değişiklikleri yalnızca yaşına bağlamayın. Kan tahlilinde T4, böbrek değerleri ve genel metabolik durumun birlikte değerlendirilmesi gerekir.