Evcil hayvanda obezite çoğu zaman bir günde fark edilmez. Sessizce yerleşir.
Bir sabah kalkıp “köpeğim obez olmuş” ya da “kedim çok kilo aldı” demezsiniz. Daha çok şöyle olur: Eskisi kadar zıplamaz. Merdiveni ağır çıkar. Oyun daha kısa sürer. Bel hattı yuvarlanır. Sonra siz bu yeni görüntüye alışırsınız. Asıl risk de burada başlar. Çünkü evcil hayvan obezitesi çoğu zaman kilo artışından çok, normalin yavaş yavaş kaybolmasıdır.
Biz burada net konuşalım. Obezite estetik bir mesele değildir. Sağlık meselesidir.
İlk bakılması gereken yer tartı değil, vücut şeklidir
Sahiplerin en sık yaptığı hata, sadece kiloya bakmaktır. Oysa aynı kilo iki farklı hayvanda tamamen farklı anlam taşıyabilir. Çünkü asıl mesele sayı değil, vücut kondisyonudur.
Sağlıklı bir hayvanda kaburgalar el altında tamamen kaybolmaz. Bastırmadan hissedilebilmelidir. Yukarıdan baktığınızda bel hattı seçilmelidir. Yandan baktığınızda karın hattında hafif bir toplanma, yani aşağı doğru sarkmayan bir görüntü olmalıdır. Bunlar kaybolduğunda obezite ihtimali güçlenir.
Şunu deneyin: Elinizi köpeğinizin ya da kedinizin göğüs kafesi üzerine koyun. Kaburgaları aramak için bastırmak zorunda kalıyorsanız, mesele sadece “biraz tombulluk” olmayabilir.
En sık görülen obezite belirtileri nelerdir?
İlk belirti çoğu zaman görünüştedir. Bel kaybolur. Karın yuvarlanır. Özellikle kedilerde karın altı daha sallanır gibi görünür. Köpeklerde bel hattı önden arkaya doğru düzleşir. Kuyruk kökü ve bel bölgesinde yağ birikimi artabilir.
Sonra hareket değişir. Köpek daha çabuk yorulur. Koşmak istemez. Merdivende duraksar. Arabaya atlamakta isteksizleşir. Kedi ise daha az zıplar, daha az oyun başlatır ve daha çok yatmayı seçer. Sahip bunu “yaş aldı” diye yorumlar. Bazen yaş değildir. Ağırlıktır.
Bir başka sık işaret de nefes tarafında çıkar. Özellikle sıcak havada daha çabuk soluma, yürüyüşte çabuk durma ve ısıya karşı daha düşük tolerans obez hayvanlarda daha sık görülür.
Ankara’da günün hangi saati olursa olsun, acil veteriner desteğine hızlı şekilde ulaşmanız önemlidir. Humanimal Veteriner Kliniği olarak kedi, köpek, kuş ve egzotik dostlarınız için 7 gün 24 saat hizmet sunuyoruz. Acil bir durumda vakit kaybetmeden bizimle iletişime geçebilir, kliniğimize ulaşarak uzman veteriner desteği alabilirsiniz.
Kedilerde obezite daha zor fark edilir
Çünkü kedi daha sessiz değişir.
Köpek sahibi yürüyüşte hemen fark eder. Kedi sahibi ise çoğu zaman ev içinde yaşanan küçük kaymaları geç fark eder. Kedi daha az tırmanır. Koltuğa daha ağır çıkar. Kendini temizleme süresi kısalır. Sırtını döndürmesi zorlaştığı için özellikle bel ve arka bölge bakımında bozulma başlayabilir. Sonra tüy kalitesi düşer.
Bazı kedilerde dış görünüşten önce davranış değişir. Daha az oyun. Daha az keşif. Daha çok oturma. Daha kısa temizlik. O yüzden kedide obeziteyi yalnızca karın büyümesiyle aramak eksik kalır.
Köpeklerde obezite çoğu zaman hareketten okunur
Köpeklerde sahiplerin en çok kaçırdığı işaret, isteksizliktir. “Bugün keyfi yok” denir. Ama o keyifsizlik her gün biraz daha tekrar eder.
Özellikle büyük ırklarda bu çok net görülür. Yürüyüşe çıkmak ister ama kısa sürede yavaşlar. Sert zeminde daha çabuk oturur. Oyunda daha erken bırakır. Bazen topu atarsınız, gider alır ama ikinci kez aynı iştahla koşmaz. Bu tablo sadece kondisyon düşüklüğü değildir. Ekleme ve solunuma binen yükün işaretidir.
Açık söyleyelim. Fazla kilolu köpeğin tembel olduğu düşüncesi çoğu zaman yanlış bir okuma biçimidir. Tembel olmayabilir. Taşıdığı yük fazladır.
Vücut kondisyonunu evde nasıl kabaca anlayabilirsiniz?
Kaburgalara bakın. Bele bakın. Karın hattına bakın.
Bu üç alan çoğu zaman yeterli ipucu verir. Kaburgaları çok zor hissediyorsanız, yukarıdan bakınca gövde fıçı gibi görünüyorsa ve yandan bakınca karın hattı aşağı doğru sarkıyorsa tablo ciddiye alınmalıdır. Veteriner hekimler bunu beden kondisyon skoru ile değerlendirir. Evde siz de bu mantığı kaba hatlarıyla gözleyebilirsiniz.
Burada küçük ama önemli bir uyarı yapalım. Tüylü hayvanlarda göz yanıltır. El daha doğru söyler. Özellikle uzun tüylü kedi ve köpeklerde görüntüye değil, elle değerlendirmeye daha çok güvenmek gerekir.
Obezite yalnızca görüntü sorunu yaratmaz
Burada net bir duruş sergilemek gerekir. Obezite çoğu durumda eklem yükünü artırır, ağrı riskini yükseltir ve günlük yaşam kalitesini düşürür. Bu yalnızca “biraz kilo aldı” cümlesiyle küçültülecek bir tablo değildir.
Ayrıca fazla kilo, bazı hayvanlarda şeker hastalığı riskini artırabilir, hareketi azaltarak kas kaybını hızlandırabilir ve sıcak hava toleransını düşürebilir. Yani yağ artarken güç artmaz. Çoğu zaman tam tersi olur. Dışarıdan iri görünen hayvan içeride daha kırılgan hale gelebilir.
En sık yapılan hata ne?
Mama miktarını göz kararı vermek.
İkinci büyük hata ise ödülleri saymamak. Birçok sahip ana öğünü kontrol ettiğini düşünür ama gün içindeki küçük eklemeleri unutuyor. Masadan bir parça. Eğitim ödülü. Sevdiği için biraz daha. Bunların toplamı bazen öğünün kendisini geçer.
Bir başka hata da hareket azaldıkça mamayı aynı bırakmaktır. Kısırlaştırma sonrası, yaş ilerledikçe ya da aktivite düşünce enerji ihtiyacı da değişir. Ama kapta duran miktar değişmezse, vücut bir süre sonra cevabı yağla verir.
Hangi durumda “bu artık fazla kilo” demek gerekir?
Kaburgalar zor hissediliyorsa, bel çizgisi kaybolduysa, karın altı belirgin yuvarlandıysa ve hareket isteği azaldıysa bu noktada meseleyi ciddiye almak gerekir. Özellikle kedi ya da köpeğiniz son bir yılda fotoğraflarda belirgin değiştiyse bunu “normal gelişim” diye açıklamak çoğu durumda doğru olmaz.
Pratik bir öneri verelim. Geçen yılın aynı dönemine ait bir fotoğraf açın. Yandan ve yukarıdan bakın. Boyun, bel ve karın hattı değişmiş mi? Bazen göz, günlük bakışta alıştığını yıllık karşılaştırmada daha dürüst görür.
Ne zaman veterinere başvurulmalı?
Kilo artışı belirginleştiyse ama iştah da anormal şekilde yükseldiyse, susama arttıysa, hareket ciddi azaldıysa ya da hayvan nefes, eklem ve günlük yaşam tarafında zorlanmaya başladıysa değerlendirme gerekir. Çünkü her kilo artışı sadece fazla yemekten olmaz. Bazen hormonal ya da metabolik bir tablo da eşlik edebilir.
Ama şunu da söyleyelim. Veterinere gitmek için hayvanın çok ağırlaşmasını beklemek doğru değildir. Obezite erken dönemde fark edilirse yönetmek daha kolaydır. İleri dönemde ise hem alışkanlık hem beden daha dirençli hale gelir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evcil hayvanda obezitenin en belirgin işareti nedir?
En belirgin işaretler kaburgaların zor hissedilmesi, bel hattının kaybolması ve karın çizgisinin yuvarlanmasıdır.
Kedim tombul mu obez mi, nasıl anlarım?
Yalnızca görüntüye bakmak yetmez. Kaburgalar zor hissediliyorsa, bel kaybolduysa ve hareket isteği azaldıysa bu durum basit tombulluktan daha fazlası olabilir.
Köpeğim çok hareketli, yine de obez olabilir mi?
Evet. Hareketli olması tek başına ideal kiloda olduğu anlamına gelmez. Vücut şekli ve kaburgaların durumu daha doğru fikir verir.
Obezite eklem sorunlarını artırır mı?
Çoğu durumda evet. Fazla kilo eklemlere daha fazla yük bindirir ve hareketi zorlaştırabilir.
Sadece mama miktarını azaltmak yeterli olur mu?
Her durumda değil. Mama içeriği, ödüller, günlük hareket ve sağlık durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Ne zaman veteriner desteği almak gerekir?
Belirgin kilo artışı, hareket azlığı, çabuk yorulma, aşırı iştah artışı ya da su tüketiminde değişim varsa değerlendirme gerekir.
Humanimal Veteriner Kliniği – Randevu ve İletişim
Adres: Uğur Mumcu, Rajiv Gandhi Cd. 24/A, Batıkent, Yenimahalle / Ankara
Telefon: (0312) 250 50 10
E-posta: info@humanimal.com.tr
Çalışma Saatleri: 7 Gün 24 Saat Açık Veteriner & Pet Oteli
Evcil hayvanınız gerçekten biraz daha mı dolgun, yoksa siz onun günlük hayatını sessizce zorlaştıran ağırlığa artık alıştınız mı?
