Absolut Balık (Absolot Balık) Bakımı

İnternette “absolut balık” veya “absolot balık” şeklinde aranan canlı aslında axolotl olarak adlandırılır. Bilimsel adı Ambystoma mexicanum olan axolotl, balık değil; semender grubunda yer alan tamamen sucul bir amfibidir. Erişkin hale geldiğinde bile larva dönemindeki dış solungaçlarını korumasıyla diğer birçok semenderden ayrılır.

Bu ayrım bakım açısından önemlidir. Çünkü axolotl için klasik tropikal balık akvaryumu kuralları uygulanamaz. Suyu daha serin olmalıdır, su kalitesi yakından takip edilmelidir ve hayvan mümkün olduğunca az elle tutulmalıdır.

Absolut balık bakımı konusunda en sık yapılan hata, “akvaryumda yaşıyor, demek ki balık gibi bakılır” düşüncesidir. Oysa yanlış sıcaklık ve kötü su kalitesi axolotllarda kısa sürede stres, iştahsızlık ve enfeksiyonlara zemin hazırlayabilir.

Absolut Balık mı, Absolot Balık mı, Axolotl mı?

Doğru isim axolotl şeklindedir.

Türkiye’de telaffuz ve yazım nedeniyle “aksolotl”, “absolot balık” veya “absolut balık” gibi farklı aramalar yapılabilir. Ancak bu canlı bir balık değildir. Meksika kökenli, suda yaşayan bir semender türüdür.

Axolotlların en belirgin özelliği başlarının iki yanında bulunan tüylü görünümlü dış solungaçlardır. Bu solungaçlar yalnızca görüntü açısından karakteristik değildir; hayvanın solunum sisteminin önemli bir parçasıdır.

Bu nedenle solungaçların görünümü, axolotl bakımında sağlık takibinin de bir göstergesi olabilir.

Axolotl için akvaryum nasıl olmalı?

Axolotl tamamen sucul yaşadığı için yaşam alanı akvaryumdur. Ancak akvaryum yeterli yüzme alanı sağlamalı ve su değerlerinin ani değişikliklere karşı daha dengeli kalabileceği hacimde olmalıdır.

Tek bir yetişkin axolotl için küçük masaüstü akvaryumları uygun değildir. Hayvan erişkin olduğunda yaklaşık 20–30 santimetre uzunluğa ulaşabilir. Bu nedenle geniş taban alanı bulunan bir akvaryum tercih edilmelidir.

Akvaryumda saklanabileceği mağara veya güvenli dekorlar bulunması faydalıdır. Axolotllar parlak ışığı sevmez. Saklanabilecekleri gölgeli alanların bulunması stresi azaltabilir.

Dekorların keskin kenarlı olmaması gerekir. Axolotlların derileri hassastır ve sivri dekorlar yaralanmaya neden olabilir.

Su sıcaklığı kaç derece olmalı?

Axolotl bakımında en önemli konulardan biri su sıcaklığıdır.

Merck Veterinary Manual, axolotl için tercih edilen barınma sıcaklığını yaklaşık 18–20°C olarak belirtmektedir.

Uzun süre yüksek sıcaklıkta tutulmaları stres oluşturabilir. Metabolizma hızlanabilir, oksijen ihtiyacı artabilir ve bağışıklık sistemi olumsuz etkilenebilir. Genel amfibi bakımında uygun sıcaklık aralığının dışına çıkılmasının bağışıklığın baskılanmasına ve ikincil enfeksiyonlara yatkınlığa yol açabileceği belirtilmektedir.

Türkiye’de özellikle yaz aylarında oda sıcaklığı 25–30°C üzerine çıkabildiği için yalnızca akvaryumu serin bir odaya koymak yeterli olmayabilir. Bu durumda akvaryum soğutucusu veya uygun iklimlendirme sistemi gerekebilir.

Suyun sıcaklığı tahmin edilmemeli, termometreyle düzenli ölçülmelidir.

Axolotl sıcak suda yaşar mı?

Tropikal balıklar için uygun görülen 25–27°C civarındaki sıcaklıklar axolotl için uygun değildir.

Kısa süreli sıcaklık yükselmeleri bile hayvanda stres oluşturabilir. Sürekli yüksek sıcaklıkta ise iştahsızlık, solungaçlarda değişim, huzursuzluk ve enfeksiyonlara yatkınlık gelişebilir.

Bu nedenle axolotl akvaryumuna klasik tropikal akvaryum mantığıyla ısıtıcı takmak çoğu ev ortamında gerekli değildir. Asıl sorun çoğunlukla suyu yeterince serin tutabilmektir.

Su kalitesi neden bu kadar önemlidir?

Axolotllar derileri ve solungaçları aracılığıyla çevrelerindeki suyla sürekli temas halindedir. Bu nedenle kötü su kalitesine karşı hassastırlar.

Suda amonyak, nitrit ve klor bulunmamalıdır. Merck Veterinary Manual, sucul amfibilerin bulunduğu suyun klor, amonyak, nitrit, ağır metaller ve diğer toksik maddelerden arındırılmış olması gerektiğini belirtmektedir.

Yeni kurulmuş bir akvaryuma hayvanın doğrudan bırakılması bu nedenle risklidir. Akvaryumun biyolojik döngüsünün oluşmuş olması gerekir.

Filtre sistemi, atıkların oluşturduğu amonyağın daha az zararlı bileşiklere dönüştürülmesine yardımcı olan yararlı bakterilerin yaşamasını sağlar.

Amonyak ve nitrit kaç olmalı?

İdeal olarak hem amonyak hem de nitrit ölçülemeyecek düzeyde, yani 0 ppm olmalıdır.

Nitrat ise biyolojik döngünün son ürünlerinden biridir ve düzenli su değişimleriyle kontrol altında tutulmalıdır.

Suyun berrak görünmesi, değerlerin uygun olduğu anlamına gelmez. Amonyak renksiz olabilir. Bu nedenle yalnızca gözle değerlendirmek yerine akvaryum test kitleriyle ölçüm yapılmalıdır.

Merck, amfibi muayenelerinde su örneğinin amonyak, nitrit, nitrat, pH, sertlik ve klor açısından değerlendirilmesinin önemli olduğunu belirtmektedir.

Musluk suyu kullanılabilir mi?

Musluk suyu doğrudan akvaryuma eklenmemelidir.

Şebeke suyunda klor veya kloramin bulunabilir. Bunlar axolotlun solungaçları ve derisi açısından zararlı olabilir. Kullanılacak su, akvaryum canlıları için uygun bir su düzenleyici ürünle klordan ve kloraminden arındırılmalıdır.

Merck, klorun karbon filtrasyonu ile uzaklaştırılabileceğini ancak kloramin bulunan sularda uygun deklorinasyon ürünlerine ihtiyaç duyulabileceğini belirtmektedir.

Akvaryuma eklenen yeni suyun sıcaklığının mevcut suya yakın olması da önemlidir. Ani sıcaklık değişimleri hayvanda stres yaratabilir.

Filtre kullanılmalı mı?

Evet. Ancak güçlü akıntı oluşturmayan bir filtre tercih edilmelidir.

Axolotllar sakin suları tercih eder. Çok güçlü filtre çıkışı hayvanın sürekli akıntıyla mücadele etmesine neden olabilir.

Filtre kapasitesi yeterli olmalı fakat su çıkışı dağıtılarak akıntı azaltılmalıdır. Sünger filtreler veya akışı ayarlanabilen sistemler bu nedenle sık tercih edilir.

Filtre malzemelerinin tamamının aynı anda musluk suyunda yıkanması da doğru değildir. Bu işlem biyolojik filtrasyondaki yararlı bakterileri azaltabilir.

Akvaryum tabanında kum kullanılmalı mı?

Bu konu özellikle genç axolotllarda önemlidir.

Axolotl yem alırken zemindeki maddeleri de ağzına çekebilir. Küçük çakıl taşları yutulduğunda sindirim sisteminde tıkanıklığa yol açabilir.

Bu nedenle hayvanın ağzına sığabilecek büyüklükte çakıl taşlarından kaçınılmalıdır. Özellikle küçük yavrularda çıplak taban tercih edilebilir.

Yetişkin axolotllarda çok ince ve uygun akvaryum kumu kullanılabilir. Ancak iri çakıl veya dekoratif küçük taşlar güvenli değildir.

Bir dekorun “akvaryum için üretilmiş” olması axolotl açısından otomatik olarak güvenli olduğu anlamına gelmez.

Axolotl ne yer?

Axolotllar etçil beslenir.

Solucanlar, uygun sucul omurgasızlar ve axolotl veya etçil sucul amfibiler için üretilmiş kaliteli pellet yemler kullanılabilir. Merck Veterinary Manual, axolotl gibi sucul amfibiler için pellet yemlerin kullanılabildiğini belirtmektedir.

Toprak solucanları, uygun büyüklükte olduklarında iyi bir besin seçeneği olabilir. Genel amfibi beslenmesinde solucanların diğer birçok omurgasıza göre daha dengeli kalsiyum-fosfor oranına sahip olduğu belirtilmektedir.

Beslenmenin tek tip olmaması önemlidir. Yalnızca kurutulmuş yem veya besin değeri düşük ödüllerle uzun süre beslemek doğru değildir.

Axolotla balık verilir mi?

Her balık uygun değildir.

Canlı yem olarak verilen balıklar parazit ve hastalık taşıyabilir. Ayrıca bazı balık türleri besinsel olarak dengeli değildir.

Akvaryuma sürekli küçük balık bırakmak da doğru bir beslenme yöntemi değildir. Balıklar axolotlun hassas dış solungaçlarını ısırabilir veya akvaryuma hastalık taşıyabilir.

Beslenme için güvenilir kaynaklardan sağlanan ve axolotlun ihtiyaçlarına uygun yemler tercih edilmelidir.

Axolotl ne sıklıkla beslenmeli?

Besleme sıklığı hayvanın yaşına ve vücut kondisyonuna göre değişir.

Genç ve büyüme dönemindeki axolotllar erişkinlerden daha sık beslenebilir. Yetişkinlerde ise her gün yoğun miktarda yem vermek gerekli olmayabilir.

Yemin birkaç dakika içinde tüketilebilecek miktarda verilmesi ve kalan parçaların akvaryumdan çıkarılması önemlidir. Yenmeyen yemler kısa sürede çürüyerek amonyak değerini yükseltebilir. Merck de sucul amfibilerde yenmeyen yemlerin suyu kirletmemesi için ortamdan çıkarılmasını önermektedir.

Hayvanın kilosu ve vücut yapısı düzenli olarak gözlenmelidir.

Axolotl elle tutulur mu?

Mümkün olduğunca tutulmamalıdır.

Amfibilerin derisi hassastır ve çevreyle madde alışverişinde önemli rol oynar. Ellerimizde bulunan sabun, krem, parfüm veya başka kimyasal kalıntılar deri üzerinde tahriş oluşturabilir.

Ayrıca fiziksel olarak yakalamak axolotlda stres yaratabilir.

Akvaryum içinde taşıma gerekiyorsa uygun bir kap kullanmak, hayvanı doğrudan elle yakalamaktan daha güvenlidir.

Veteriner muayenelerinde dahi amfibilerin gereksiz elle tutulmasının azaltılması stres yönetiminin önemli bir parçasıdır.

Axolotlun solungaçları neden küçülür?

Dış solungaçların görünümünde değişiklik farklı nedenlerle oluşabilir.

Su kalitesinin kötü olması, yüksek sıcaklık, sürekli güçlü akıntı ve genel stres solungaç görünümünü etkileyebilir. Solungaçların ileri doğru kıvrılması veya kuyruk ucunun belirgin şekilde kıvrılması da bazı hayvanlarda stresle birlikte görülebilir.

Ancak yalnızca dış görünüşe bakarak neden belirlemek doğru değildir.

Solungaçlarda ani küçülme, renk değişimi, beyaz pamuksu oluşumlar veya hayvanın davranışında bozulma varsa önce sıcaklık ile amonyak-nitrit değerleri kontrol edilmeli ve gerekirse amfibilerle çalışan veteriner hekime başvurulmalıdır.

Solungaçlarda beyaz pamuk görünümü neden olur?

Beyaz ve pamuksu yapıların görülmesi mantar benzeri enfeksiyonları düşündürebilir. Ancak bakteri kolonileri, deri döküntüleri ve su kalitesi problemleri de benzer görüntüler oluşturabilir.

Evde tuz, ilaç veya akvaryum balıkları için üretilmiş mantar ilaçlarının rastgele uygulanması doğru değildir.

Amfibilerin derileri birçok kimyasala karşı balıklardan farklı hassasiyet gösterebilir. Balıklarda kullanılan bir ilacın axolotl için güvenli olacağını varsaymak tehlikelidir.

Öncelikle su sıcaklığı ve su değerleri kontrol edilmeli, lezyon ilerliyorsa veteriner değerlendirmesi yapılmalıdır.

Axolotl neden yem yemeyi bırakır?

İştahsızlığın birçok nedeni olabilir.

Yüksek su sıcaklığı, amonyak veya nitrit yükselmesi, ani su değişiklikleri, stres, sindirim sistemi tıkanıklığı ve enfeksiyonlar bunların arasındadır.

İlk yapılması gerekenlerden biri su değerlerini kontrol etmektir.

Hayvan kısa süre önce küçük taş veya yabancı cisim yutmuş olabilecek bir ortamda bulunuyorsa sindirim sistemi tıkanıklığı ihtimali de değerlendirilmelidir.

İştahsızlığa karında şişlik, sürekli su yüzeyinde kalma, denge kaybı veya dışkılamama eşlik ediyorsa veteriner kontrolü geciktirilmemelidir.

Axolotl neden su yüzeyinde sürekli kalır?

Ara sıra yüzeye çıkmak tek başına hastalık anlamına gelmez.

Ancak hayvan sürekli yüzeyde kalıyor, dibe inmekte zorlanıyor veya yana doğru dönüyorsa normal kabul edilmemelidir.

Gaz birikimi, sindirim problemleri, su kalitesi bozukluğu veya başka sağlık sorunları etkili olabilir.

Öncelikle sıcaklık, amonyak, nitrit ve pH ölçülmelidir. Su değerleri normal olduğu halde davranış devam ediyorsa veteriner değerlendirmesi gerekir.

Axolotl için ışık gerekir mi?

Axolotllar güçlü ışığa ihtiyaç duymaz. Gözlerinde göz kapağı bulunmaz ve yoğun ışık onları rahatsız edebilir.

Akvaryumda bitki bulunuyorsa kullanılan aydınlatmanın çok güçlü olmaması ve axolotlun saklanabileceği karanlık alanların bulunması önemlidir.

Sürüngenlerdeki gibi yoğun UVB gereksinimi üzerinden bakım planı yapılmamalıdır. Axolotl tamamen farklı bir amfibidir.

Akvaryumu doğrudan güneş alan pencerenin önüne yerleştirmek de önerilmez. Bu durum suyun kısa sürede ısınmasına ve sıcaklık dalgalanmalarına yol açabilir.

Axolotl tek başına yaşayabilir mi?

Evet. Sosyal bir eşe ihtiyaç duymaz.

Birden fazla axolotl aynı akvaryumda tutulacaksa hayvanların birbirine yakın büyüklükte olması ve yeterli alan bulunması gerekir. Özellikle gençlerde birbirlerinin solungaçlarını ve uzuvlarını ısırma görülebilir.

Yetersiz alan ve besin rekabeti bu davranışı artırabilir.

Yeni bir axolotl mevcut hayvanın yanına doğrudan eklenmemelidir. Amfibilerde yeni hayvanların karantinaya alınması, enfeksiyonların mevcut popülasyona taşınmasını önlemek açısından önemlidir.

Axolotlun kopan bacağı tekrar çıkar mı?

Axolotllar olağanüstü rejenerasyon yetenekleriyle bilinir. Uzuvlarının ve bazı dokularının önemli bölümünü yeniden oluşturabilirler.

Ancak bu özellik, yaralanmanın önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Isırılan veya kopan bölgede enfeksiyon gelişebilir. Ayrıca yaralanmanın nedeni aynı akvaryumdaki başka bir axolotl ise sorun tekrar edebilir.

Yaralı hayvanda su kalitesinin çok iyi tutulması gerekir. Kızarıklık, pamuksu oluşum, iştahsızlık veya yara bölgesinde kötüleşme varsa veteriner kontrolü gerekir.

Axolotllarda en sık görülen bakım hataları nelerdir?

En sık karşılaşılan hataların önemli bölümü akvaryum koşullarıyla ilişkilidir.

Yüksek sıcaklık, döngüsü tamamlanmamış akvaryum, klorlu su kullanımı, güçlü akıntı, küçük çakıl taşları, fazla yemleme ve su değerlerinin hiç ölçülmemesi sık yapılan hatalardır.

Bir diğer hata da yalnızca hayvanın görünüşüne bakmaktır.

Axolotl sağlıklı görünüyor olsa bile suda amonyak bulunabilir. Su berrak olabilir fakat sıcaklık sürekli yüksek seyredebilir. Bu nedenle bakımın önemli bölümü hayvanı değil, yaşadığı suyu takip etmektir.

Axolotl hastalık belirtileri nelerdir?

Aşağıdaki belirtiler sağlık problemi veya ciddi bakım hatası düşündürebilir:

• Uzun süren iştahsızlık
• Solungaçlarda belirgin küçülme veya bozulma
• Solungaç veya deride beyaz pamuksu oluşumlar
• Deride yara ve kızarıklık
• Karında aşırı şişlik
• Sürekli yüzeyde kalma
• Dibe inememe
• Denge kaybı
• Olağandışı kıvrılmış kuyruk görünümü
• Ani renk veya davranış değişikliği
• Belirgin kilo kaybı
• Uzun süre dışkılamama
• Yaralanma veya uzuv kaybı

Bu belirtilerde yalnızca ilaç aramak yerine önce sıcaklık ve su değerlerinin kontrol edilmesi gerekir.

Veteriner muayenesine giderken ne götürülmeli?

Axolotl gibi sucul amfibilerde yaşam alanı, sağlık değerlendirmesinin önemli bir parçasıdır.

Veteriner kontrolüne giderken akvaryum sıcaklığını, pH değerini, amonyak, nitrit ve nitrat ölçümlerini not etmek faydalıdır. Akvaryumun ve filtre sisteminin fotoğrafları da götürülebilir.

Merck Veterinary Manual, amfibi muayenelerinde yaşam alanı fotoğraflarının ve su kalitesi ölçümlerinin klinik değerlendirmeye yardımcı olduğunu belirtmektedir.

Hayvan taşınırken kendi akvaryum suyuyla doldurulmuş, güvenli ve kapaklı bir taşıma kabı kullanılabilir. Sıcaklığın yükselmemesine dikkat edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Absolut balık gerçekten balık mı?

Hayır. “Absolut balık” veya “absolot balık” olarak aranan axolotl, balık değil tamamen sucul yaşayan bir semender, yani amfibidir.

Axolotl suyu kaç derece olmalı?

Yaklaşık 18–20°C uygun bir aralıktır. Uzun süre sıcak suda tutulması stres ve sağlık problemlerine yol açabilir.

Axolotl çeşme suyunda yaşar mı?

Doğrudan klorlu musluk suyuna konulmamalıdır. Su uygun şekilde klor ve kloraminden arındırılmalı ve akvaryumun biyolojik döngüsü kurulmuş olmalıdır.

Axolotl ne yer?

Toprak solucanı ve uygun axolotl pelletleri temel seçenekler arasındadır. Beslenme hayvanın yaşına ve boyuna göre düzenlenmelidir.

Axolotl elle tutulabilir mi?

Mümkün olduğunca tutulmamalıdır. Derileri hassastır ve elle tutulmak hayvanda stres oluşturabilir.

Axolotl için akvaryum ısıtıcısı gerekir mi?

Çoğu ev koşulunda asıl ihtiyaç ısıtmak değil suyu serin tutmaktır. Su sıcaklığı termometreyle takip edilmelidir.

Axolotl için veteriner var mı?

Axolotl bir amfibi olduğu için egzotik hayvanlar, özellikle sürüngen ve amfibi türleri konusunda çalışan veteriner hekim tarafından değerlendirilmesi uygundur.

Humanimal Veteriner Kliniği – Randevu ve İletişim

Humanimal Veteriner Kliniği, Association of Reptile and Amphibian Veterinarians üyesidir. Axolotl ve diğer amfibi türlerinin sağlık değerlendirmesinde hayvanın kendisi kadar su kalitesi, akvaryum sıcaklığı, beslenme ve yaşam alanı koşulları da birlikte ele alınır.

Adres: Uğur Mumcu, Rajiv Gandhi Cd. 24/A, Batıkent, Yenimahalle / Ankara
Telefon: (0312) 250 50 10
E-posta: info@humanimal.com.tr
Çalışma Saatleri: 7 Gün 24 Saat Açık Veteriner & Pet Oteli

Axolotl bakımında önce hayvana değil suya bakın. Sıcaklık, amonyak ve nitrit değerleri uygun değilse yem veya ilaç değiştirerek sorunu çözmeye çalışmak çoğu zaman yeterli olmaz.