Köpeklerde Kene Isırması Sonrası Belirtiler ve Lyme Hastalığı

Köpeğinizin üzerinde kene bulmanız, mutlaka hastalık gelişeceği anlamına gelmez. Ancak kenenin türü, taşıdığı etken, deride ne kadar süre kaldığı ve köpeğin genel sağlık durumu hastalık riskini etkiler.

Kene çıkarıldıktan sonra deride küçük bir kızarıklık veya kabarıklık kalabilir. Bu bölgesel tepki çoğu zaman kısa sürede azalır. Buna karşılık ateş, belirgin halsizlik, iştahsızlık, topallama, soluk diş etleri veya idrar renginde koyulaşma gibi belirtiler yalnızca ısırık bölgesiyle sınırlı olmayan bir sorunu düşündürür.

Lyme hastalığı bu hastalıklardan biridir. Fakat kenelerin köpeklere Lyme dışında anaplazmoz, ehrlichiosis ve babesiosis gibi farklı enfeksiyonları da taşıyabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle kene sonrasında görülen her belirtiyi yalnızca Lyme hastalığına bağlamak doğru değildir.

Kene ısırmasından hemen sonra ne görülebilir?

Kenenin tutunduğu yerde hafif kızarıklık, küçük bir şişlik, kabuklanma veya kaşınma görülebilir. Kenenin ağız parçaları deride kalmışsa bölgesel tahriş daha uzun sürebilir. Köpek alanı sık yalayabilir veya kaşıyabilir.

Isırık yerindeki şişlik büyüyor, bölgeden akıntı geliyor veya dokunulduğunda belirgin ağrı oluşuyorsa veteriner kontrolü gerekir. Kenenin çıkarıldığı alan birkaç gün boyunca takip edilmelidir.

Kene kaynaklı enfeksiyonların belirtileri ise çoğu zaman ısırığın hemen ardından başlamaz. Davranış ve iştah değişiklikleri 7–21 gün sonra veya daha geç ortaya çıkabilir. Lyme hastalığıyla ilişkilendirilen klinik belirtiler de enfeksiyonun ardından haftalar içinde fark edilebilir.

Lyme hastalığı nedir?

Lyme hastalığı, Borrelia burgdorferi grubu bakterilerin bazı Ixodes türü keneler tarafından taşınmasıyla gelişen bir enfeksiyondur. Enfekte bir kenenin köpeğe tutunarak beslenmesi sırasında bakteri deri üzerinden vücuda geçebilir.

Bakterinin aktarılması genellikle kenenin belirli bir süre boyunca deriye tutunmasını gerektirir. Kaynaklarda çoğu bulaşma için yaklaşık 16–48 saatlik tutunma süresinden söz edilir. Daha kısa sürede bulaşma ihtimali tamamen dışlanamadığı için kene fark edildiği anda çıkarılmalıdır.

Kene ne kadar uzun süre beslenirse bulaşma riski o kadar artabilir. Bu nedenle gezinti sonrasında yapılan kısa bir tüy kontrolü bile önemlidir.

Her kene Lyme hastalığı taşır mı?

Hayır. Her kene Lyme bakterisi taşımaz. Ayrıca Lyme hastalığını taşıyabilen her kene türü bütün bölgelerde aynı sıklıkta bulunmaz.

Köpeğin üzerinde kene görülmesi enfeksiyon riskinin bulunduğunu gösterir, ancak doğrudan Lyme tanısı koydurmaz. Aynı şekilde enfekte bir keneyle temas eden her köpekte klinik hastalık gelişmez. Lyme etkeniyle karşılaşmış köpeklerin büyük bölümü belirgin hastalık bulgusu göstermeyebilir.

Bu nedenle değerlendirme yalnızca “kene vardı” bilgisine dayanmaz. Kenenin nerede edinilmiş olabileceği, ne kadar süredir tutunduğu, köpekte gelişen belirtiler ve laboratuvar sonuçları birlikte ele alınır.

Köpeklerde Lyme hastalığı belirtileri nelerdir?

Köpeklerde Lyme hastalığının en tipik belirtilerinden biri aralıklı ve yer değiştiren topallamadır. Köpek bir gün ön bacağında, birkaç gün sonra başka bir bacağında ağrı yaşıyor gibi görünebilir. Eklemler şişebilir ve dokunulduğunda hassas olabilir.

Görülebilecek diğer belirtiler şunlardır:

• Ateş
• Halsizlik ve oyun isteğinde azalma
• İştahsızlık
• Hareket etmek istememe
• Eklem ağrısı ve sert yürüme
• Yer değiştiren topallama
• Lenf düğümlerinde büyüme
• Kas ağrısı
• Daha seyrek olarak böbrek sorunları

Köpek yatağından kalkarken zorlanabilir, merdiven çıkmak istemeyebilir veya yürüyüş sırasında aniden durabilir. Bu durum yaşlılığa ya da basit bir incinmeye bağlanmamalıdır. Lyme hastalığındaki eklem belirtileri travma ve başka enfeksiyonlarla benzerlik gösterebilir.

Kene ısırmasından sonra topallama neden olur?

Lyme etkenine karşı gelişen iltihabi yanıt eklemleri etkileyebilir. Bir veya birden fazla eklemde ağrı ve şişlik oluşabilir. Topallamanın bir bacaktan diğerine geçmesi bu hastalıkta dikkat çeken bir bulgudur.

Ancak her topallama Lyme hastalığı değildir. Kas zorlanması, pati yarası, bağ problemleri, eklem hastalıkları, anaplazmoz ve bağışıklık sistemi kaynaklı eklem iltihapları da benzer görüntü oluşturabilir.

Yakın zamanda kene görülmüş olsa bile ortopedik muayenenin atlanmaması gerekir. Pozitif Lyme testi ile topallamanın aynı anda bulunması da tek başına topallamanın kesin nedenini kanıtlamaz.

Lyme hastalığı böbreklere zarar verir mi?

Lyme hastalığıyla ilişkilendirilen en ciddi tablolardan biri, protein kaybıyla ilerleyen böbrek hastalığıdır. Bu komplikasyon seyrektir ancak hızlı biçimde ağırlaşabilir.

Böbreklerin etkilenmesi halinde iştahsızlık, kusma, kilo kaybı, su tüketiminde değişiklik, bacaklarda veya karın altında şişlik ve belirgin halsizlik görülebilir. İdrar testinde yüksek miktarda protein kaybı saptanabilir.

Lyme testi pozitif bulunan köpeklerde yalnızca kan değerlerine değil, idrarın protein içeriğine ve böbrek fonksiyonlarına da bakılması bu nedenle önemlidir. Lyme ile ilişkilendirilen ağır böbrek tablosunun seyrek görüldüğü, ancak ortaya çıktığında ciddi olabileceği veteriner kaynaklarında belirtilmektedir.

Köpekte insanlardaki gibi halka şeklinde kızarıklık olur mu?

İnsanlarda Lyme hastalığıyla ilişkilendirilen halka veya hedef tahtası biçimindeki deri kızarıklığı, köpeklerde güvenilir ve yaygın bir belirti değildir. Köpeğin yoğun tüy yapısı da küçük deri değişikliklerinin fark edilmesini zorlaştırır.

Bu nedenle Lyme hastalığını anlamak için ısırık yerinde halka oluşmasını beklemek doğru değildir. Köpeklerde eklem ağrısı, ateş, halsizlik ve laboratuvar bulguları daha fazla önem taşır.

Lyme hastalığı köpekten insana bulaşır mı?

Köpekle temas etmek, onu sevmek veya aynı ortamda bulunmak Lyme hastalığının doğrudan bulaşmasına neden olmaz. İnsanlar ve köpekler hastalığı enfekte kenelerin ısırmasıyla alır.

Ancak köpek dışarıdan üzerine tutunmamış keneler taşıyarak bunların eve girmesine neden olabilir. Köpeğin üzerinde kene görülmesi, aile üyelerinin de aynı çevrede kene riskiyle karşılaştığını gösterebilir. Bu yüzden yalnızca köpeğin değil, açık alana çıkan insanların da kene kontrolü yapması önemlidir.

Kene köpekten nasıl çıkarılmalıdır?

Kene mümkün olduğunca erken çıkarılmalıdır. İnce uçlu bir cımbız veya uygun kene çıkarma aparatıyla kenenin deriye en yakın bölümü tutulmalıdır. Gövdeyi sıkmadan, sabit ve kontrollü bir hareketle dışarı doğru çekilmelidir.

Kene çevrilmemeli, ani biçimde koparılmamalı ve üzerine kolonya, yağ, vazelin, oje, alkol veya yakıcı bir madde uygulanmamalıdır. Isı kullanmak da doğru değildir. Bu uygulamalar kenenin daha fazla salgı bırakmasına veya parçalanmasına yol açabilir.

Kene çıkarıldıktan sonra bölge ve eller temizlenmelidir. Kene çıplak parmakla ezilmemelidir. Çıkarma konusunda tereddüt yaşanıyorsa veteriner kliniğinden destek alınmalıdır.

Kenenin başı deride kalırsa ne olur?

Kenenin ağız parçalarının deride kalması bölgesel kızarıklığa, şişmeye ve tahrişe yol açabilir. Deriyi keserek veya iğneyle derin biçimde kazımaya çalışmak ise yarayı büyütebilir.

Parça yüzeyde kolayca tutulabiliyorsa temiz bir cımbızla çıkarılabilir. Derin yerleşmişse zorlamadan veteriner hekime başvurmak daha güvenlidir.

Kenenin yalnızca gövdesinin kopmuş olması, bulaşma riskinin tamamen sona erdiği anlamına gelmeyebilir. Bu nedenle çıkarma işlemi mümkün olduğunca gövdeyi ezmeden ve ağız parçalarını koparmadan yapılmalıdır.

Kene çıktıktan sonra köpek nasıl takip edilmelidir?

Kenenin çıkarıldığı tarih not edilebilir. Köpeğin önümüzdeki haftalardaki iştahı, hareketliliği, vücut sıcaklığı, yürüyüş biçimi ve idrarı izlenmelidir.

Köpek yürüyüşte geri kalıyor, yatağından kalkmak istemiyor, mama yemiyor veya bacaklarından birinde ağrı gösteriyorsa beklemek doğru değildir. Diş etlerinde solukluk, koyu renkli idrar ve ani halsizlik gibi belirtiler ise Lyme dışında babesiosis gibi başka kene hastalıklarını düşündürebilir.

Veteriner muayenesine giderken kenenin ne zaman fark edildiği, hangi bölgede gezinti yapıldığı ve kullanılan dış parazit ürününün son uygulama tarihi paylaşılmalıdır.

Kene ısırmasından hemen sonra Lyme testi yapılır mı?

Kene çıkarılır çıkarılmaz yapılan Lyme testi yeni enfeksiyonu göstermeyebilir. Çünkü bağışıklık sisteminin ölçülebilir antikor oluşturması zaman alır. Avrupa parazitoloji rehberlerinde antikorların çoğunlukla enfeksiyondan yaklaşık 3–5 hafta sonra saptanabilir hale geldiği belirtilmektedir.

Test zamanı köpeğin belirtilerine, maruziyet tarihine ve kullanılan test yöntemine göre planlanır. Belirti gösteren köpekte tam kan sayımı, biyokimya, idrar tahlili ve başka kene kaynaklı hastalıklara yönelik testler de gerekebilir.

Pozitif Lyme testi köpeğin hasta olduğunu gösterir mi?

Tek başına göstermez.

Pozitif antikor testi, köpeğin Borrelia etkeniyle karşılaştığını gösterir. Fakat klinik belirtilerin kesin olarak bu enfeksiyondan kaynaklandığını kanıtlamaz. Sağlıklı görünen birçok köpekte de pozitif sonuç alınabilir.

Tanı; kene maruziyeti, ateş veya topallama gibi belirtiler, kan ve idrar sonuçları, başka hastalıkların dışlanması ve gerekirse tedaviye verilen yanıt birlikte değerlendirilerek konur. Özellikle idrarda protein kaybının kontrol edilmesi önemlidir.

Belirti göstermeyen her pozitif köpeğe otomatik olarak antibiyotik başlanması konusunda tek tip bir yaklaşım bulunmaz. Karar, köpeğin klinik ve laboratuvar bulgularına göre verilmelidir.

Lyme hastalığının tedavisi nasıl yapılır?

Klinik Lyme hastalığında veteriner hekim tarafından uygun antibiyotik tedavisi planlanır. Tedavi çoğunlukla birkaç hafta sürer. Eklem ağrısı ve ateş bulunan birçok köpekte tedavinin ilk günlerinde belirgin rahatlama görülebilir.

Ancak belirtilerin hızlı düzelmesi, ilacın erken bırakılması gerektiği anlamına gelmez. Tedavi önerilen süre boyunca sürdürülmelidir. Evde kalan antibiyotiklerin kullanılması veya dozun köpek sahibince belirlenmesi doğru değildir.

Böbrek hasarı, sıvı kaybı veya ciddi protein kaybı bulunan köpeklerde antibiyotiğe ek olarak hastane takibi ve destek tedavileri gerekebilir. Belirtiler tedaviye rağmen devam ediyorsa başka bir kene hastalığı, ortopedik problem veya bağışıklık sistemi hastalığı araştırılmalıdır.

Kene sonrası koruyucu antibiyotik verilmeli mi?

Her kene ısırmasından sonra rastgele antibiyotik verilmesi doğru değildir. Kenenin görülmesi tek başına köpeğin enfekte olduğunu veya hastalık geliştireceğini göstermez.

Gereksiz antibiyotik kullanımı yan etkilere ve antibiyotik direncine katkıda bulunabilir. Veteriner hekim köpeğin bulunduğu bölgeyi, kenenin türünü, tahmini tutunma süresini ve klinik durumunu değerlendirerek izlem veya test planı oluşturur.

Köpek belirti gösteriyorsa değerlendirme geciktirilmemeli, ancak evde koruyucu amaçla ilaç başlanmamalıdır.

Lyme dışında hangi kene hastalıkları görülür?

Köpeklerde kene sonrasında gelişen ateş ve halsizliğin nedeni yalnızca Lyme olmayabilir. Keneler babesiosis, ehrlichiosis ve anaplazmoz gibi enfeksiyonları da taşıyabilir. Bir köpeğin aynı anda birden fazla etkenle enfekte olması da mümkündür.

Babesiosis sırasında alyuvarların etkilenmesine bağlı solukluk, sarılık ve koyu renkli idrar görülebilir. Ehrlichiosis ve anaplazmoz ise ateş, halsizlik, iştahsızlık, kanama eğilimi, eklem ağrısı ve kan hücrelerinde değişikliklerle seyredebilir.

Bu hastalıkların tedavileri aynı değildir. Bu nedenle “kene hastalığıdır” denilerek tek bir ilaç başlanması yerine, mümkün olduğunca etkene yönelik tanı konmalıdır.

Kene hastalıklarından nasıl korunulur?

Korunmanın temeli, köpeğin yaşam biçimine uygun ve düzenli kullanılan dış parazit ürünüdür. Tablet, damla, sprey ve tasma gibi farklı seçenekler bulunur. Ürünün köpeğin yaşı, kilosu ve sağlık durumuna uygun olması gerekir.

Köpekler için hazırlanmış bazı ürünler kediler açısından toksik olabilir. Aynı evde kedi bulunuyorsa ürün seçimi sırasında veteriner hekime mutlaka bilgi verilmelidir.

Çimenlik, çalılık veya ormanlık alandan dönüldüğünde köpeğin kulak çevresi, boynu, koltuk altları, kasıkları, parmak araları ve kuyruk çevresi kontrol edilmelidir. Keneler yoğun tüylerin arasında çok küçük bir kabarıklık gibi hissedilebilir.

Düzenli koruyucu ürün kullanmak kene kontrolünü azaltmaz. Hiçbir yöntem tek başına yüzde yüz koruma sağlamadığı için ürün kullanımı ile fiziksel kontrol birlikte yürütülmelidir.

Köpeklere Lyme aşısı yapılır mı?

Bazı ülkelerde köpekler için Lyme aşıları bulunmaktadır. Ancak bu aşılar temel aşı grubunda yer almaz ve her köpek için gerekli değildir.

Aşı kararı köpeğin yaşadığı veya seyahat ettiği bölgedeki Lyme riski, dışarıda geçirdiği süre ve kene maruziyeti değerlendirilerek verilmelidir. Aşı yapılsa bile düzenli kene koruması ve tüy kontrolü bırakılmaz. Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği, kene kontrolünün aşıdan daha temel bir korunma yöntemi olduğunu ve hiçbir Lyme aşısının tam koruma sağlamadığını belirtmektedir.

Hangi belirtilerde beklenmemelidir?

Kene görülen bir köpekte hafif bir deri kızarıklığından farklı olarak aşağıdaki belirtiler ortaya çıkarsa veteriner kontrolü geciktirilmemelidir:

• Yüksek ateş veya belirgin titreme
• Mama ve suyu tamamen reddetme
• Ani ya da yer değiştiren topallama
• Yürümekte zorlanma
• Çok koyu, kırmızı veya kahverengi idrar
• Soluk ya da sarı diş etleri
• Burun, ağız veya deride olağan dışı kanama
• Tekrarlayan kusma
• Nefes almada güçlük
• Ani çökme veya bilinç değişikliği

Bu belirtiler Lyme hastalığından veya başka bir kene kaynaklı enfeksiyondan kaynaklanabilir. Özellikle solukluk, koyu idrar ve hızlı kötüleşme aynı gün değerlendirme gerektirir.

Sıkça Sorulan Sorular

Köpeğimde kene buldum, kesin hastalanır mı?

Hayır. Her kene hastalık taşımaz ve her temas klinik hastalığa dönüşmez. Yine de kene erken çıkarılmalı ve köpek sonraki haftalarda takip edilmelidir.

Kene ısırmasından kaç gün sonra belirti çıkar?

Belirtiler etkene göre değişir. Bazı kene hastalıklarında 7–21 gün içinde, Lyme hastalığında ise birkaç hafta sonra ortaya çıkabilir. Daha geç başlayan belirtiler de mümkündür.

Kene çıktıktan sonra küçük şişlik kalması normal mi?

Kısa süreli küçük bir kızarıklık veya kabarıklık görülebilir. Şişlik büyüyor, akıntı oluşuyor veya ağrı artıyorsa muayene gerekir.

Lyme hastalığı olan köpekte en tipik belirti nedir?

Ateş, halsizlik ve bir bacaktan diğerine geçebilen aralıklı topallama en dikkat çeken belirtiler arasındadır.

Pozitif Lyme testi antibiyotik kullanmayı gerektirir mi?

Her zaman değil. Pozitif sonuç maruziyeti gösterir. Tedavi kararı belirtiler, kan ve idrar sonuçlarıyla birlikte veteriner hekim tarafından verilmelidir.

Kene koruma ürünü kullanan köpekte yine kene olur mu?

Olabilir. Koruyucu ürünler riski önemli ölçüde azaltır ancak tüm kenelerin köpeğe temas etmesini tamamen engellemeyebilir. Bu nedenle gezinti sonrası tüy kontrolü sürdürülmelidir.

Humanimal Veteriner Kliniği – Randevu ve İletişim

Adres: Uğur Mumcu, Rajiv Gandhi Cd. 24/A, Batıkent, Yenimahalle / Ankara
Telefon: (0312) 250 50 10
E-posta: info@humanimal.com.tr
Çalışma Saatleri: 7 Gün 24 Saat Açık Veteriner & Pet Oteli

Köpeğinizden keneyi çıkardığınızda takip bitmiş olmaz. Kenenin görüldüğü tarihi kaydedin; sonraki haftalarda iştah, enerji, yürüyüş biçimi, diş eti rengi ve idrarındaki değişiklikleri birlikte izleyin.